2004

"Tekenen om je eigen plek te veroveren",
kunstenares Pietsjanke Fokkema snakt naar ruimte

solotentoonstelling in Haarlemse galerie de schone Kunsten.

Paola van de Velde, De Telegraaf, vrijdag 2 januari 2004


In het kleinste kamertje van de Haarlemse galerie De Schone Kunsten hangen zeven aandoenlijke potloodtekeningen van een meisje, dat boos de wereld inkijkt. Zelfs de feestelijke blauwe ballonnen die aan haar dikke wollen jas zijn bevestigd en haar als een vlinder lijken op te tillen, kunnen geen lachje op haar gezicht toveren. "Dat meisje ben ik ", zegt Pietsjanke Fokkema. "Ik was een heel boos kind."
(–) Tegendraads werd ze genoemd. Een moeilijk kind. Terwijl het enige wat ze vroeg in feite niets anders dan ruimte was. Ruimte voor zichzelf, maar vooral voor haar ideeën. Geen wonder dat ze voor het kunstenaarschap koos. Geen beroep immers, waarin je zo je eigen pad kunt trekken, geen compromissen hoeft te sluiten en jezelf kunt zijn. (–) Het gevoel niet begrepen te worden, is een belangrijk thema in haar werk. Kwetsbare vrouwen spelen een hoofdrol in haar pen– en potloodtekeningen, die verder opvallen door hun monumentale kracht en gedetailleerdheid. Behalve vrouwen, meestal zelfportretten in historische kostuums, tekent Fokkema al tien jaar haar eigen huis. "Wellicht met als doel ook hier mijn eigen plek te veroveren", zegt de kunstenares.
(–) Op de vloer van de tentoonstellingsruimte tekende ze met witte verf heel precies en waarheidsgetrouw de plattegrond van haar woning en atelier in IJmuiden. (–) Die keuken, waarin een flinke afwas op vlijtige handen wacht en haar zoontje op de vloer lief in zijn loopwagentje speelt, verbeeldt bovendien de dagelijkse stress van Fokkema die als alleenstaande moeder ook nog een huishouden te runnen heeft. "Ik zie mij steeds geconfronteerd met de vraag: hoe moet ik mijn kunstenaarschap combineren met de eisen die vooral door de buitenwereld aan een moeder worden gesteld? Ik heb vaak het idee dat ik het, in elk geval volgens anderen, helemaal verkeerd aanpak. Dat ik tekort schiet."
(–) In 'Bloedband', een van haar allernieuwste tekeningen op de expositie, komt die thematiek terug. Alleen dan minder zwaar. Haar zoon is letterlijk uit de tekening geknipt. Hij heeft zijn moeder niet meer nodig, staat op eigen benen. Tientallen vlinders om haar heen, geknipt uit feestelijk glimmende snoeppapiertjes, staan symbool voor haar (herwonnen) vrijheid.